Zogniskowane ultradźwięki prowadzone pod kontrolą rezonansu magnetycznego mogą zmniejszać drżenie i sztywność u części chorych na Parkinsona, bez otwierania czaszki. Amerykańska agencja FDA zatwierdziła w lipcu 2025 roku zabieg po obu stronach mózgu, ale zastrzega, że nie jest on dla każdego.
Na czym polega zabieg
Metoda nazywa się MRgFUS. Jest nieinwazyjna i wykonuje się ją ambulatoryjnie. Pacjentowi goli się głowę, by energia fal łatwiej przechodziła przez skórę, a następnie zakłada mu hełm i kładzie go w aparacie rezonansu magnetycznego. Hełm kieruje wiązki ultradźwięków przez czaszkę w precyzyjnie wybrany punkt. Obrazowanie pozwala lekarzowi trafić w cel, a pomiar temperatury na bieżąco kontroluje nagrzewanie tkanek.
Celem jest pęczek włókien nerwowych zwany drogą pallidotalamiczną. Przekazuje on sygnały między dwiema strukturami układu kontrolującego ruch: gałką bladą wewnętrzną a wzgórzem. W chorobie Parkinsona sygnały te są zaburzone, co przyczynia się do drżenia, sztywności, spowolnienia ruchów i dyskinez. Ultradźwięki tworzą w tej drodze maleńkie ognisko uszkodzenia, które przerywa nieprawidłowy przekaz.
Co pokazało badanie kliniczne
Wcześniej zabieg dopuszczano tylko po jednej stronie mózgu, czyli leczył objawy po jednej stronie ciała. FDA zatwierdziła technologię w 2016 roku przy drżeniu samoistnym, w 2018 roku przy drżeniu w chorobie Parkinsona, a w 2021 roku rozszerzyła wskazania o problemy z poruszaniem się.
Pierwsze wieloośrodkowe badanie leczenia obustronnego objęło 54 pacjentów. Najpierw operowano stronę mózgu odpowiadającą bardziej dotkniętej stronie ciała. Po co najmniej sześciu miesiącach chorzy mogli zdecydować się na drugi zabieg i skorzystało z tego 40 osób. Wyniki opublikowano w tym roku w czasopiśmie „The Lancet Neurology”.
- Po trzech miesiącach od drugiego zabiegu 86% pacjentów zgłosiło przynajmniej pewną poprawę.
- Zadowolonych z leczenia obustronnego było 62% chorych.
- Drugi zabieg dawał mniejszą dodatkową poprawę ruchową niż pierwszy.
- Wiązał się z wyższym ryzykiem problemów z mową, chodzeniem i równowagą.
Dlatego FDA uznała, że leczenie obustronne należy zarezerwować dla starannie dobranych pacjentów, u których niepokojące objawy utrzymują się po stronie nieleczonej i którzy nie mieli poważnych działań niepożądanych po pierwszym zabiegu. Dr Michael Kaplitt, kierujący badaniem, podkreślił: „Każdy pacjent z chorobą Parkinsona ma inną kombinację objawów o różnym nasileniu”.
Przykład pacjenta
Stan Au choruje od 12 lat. Mimo leków miał tak silne drżenie rąk, że nie mógł się podpisać, a z gry w pickleball zrezygnował. Operacji mózgu, czyli wszczepienia elektrod do głębokiej stymulacji, nie chciał. Po pierwszym zabiegu drżenie i sprawność ruchowa poprawiły się, bez poważnych działań niepożądanych, więc po dziewięciu miesiącach zdecydował się na drugą stronę. Dziś, jak mówi lekarka, wspiera go dodatkowo pompa podająca leki, a on sam wrócił do gry i planuje poprowadzić córkę do ołtarza.
Co to oznacza dla Polski
Zatwierdzenie FDA i refundacja przez amerykański Medicare dotyczą Stanów Zjednoczonych. W artykule nie ma informacji o dostępności tej procedury w Polsce czy w Unii Europejskiej, a w Europie decyzje o rejestracji i finansowaniu zapadają według odrębnych przepisów. Pacjenci zainteresowani takim leczeniem powinni zapytać neurologa prowadzącego o dostępność w kraju oraz o to, czy kwalifikują się do zabiegu.
Warto zapamiętać z tych doniesień jedno: to opcja dla wybranych chorych, u których leki przestają wystarczać, a objawy ruchowe ograniczają codzienne funkcjonowanie. Nie leczy ona choroby, a decyzja o drugiej stronie mózgu wymaga rozważenia korzyści i ryzyka mowy, chodu oraz równowagi.
Źródło: Medical Xpress – „Noninvasive focused ultrasound treatment can ease motor symptoms of Parkinson’s disease”
Comments are closed.