Stany Zjednoczone wycofały samoloty z dwóch baz w Wielkiej Brytanii i przeniosły część sprzętu z baz w Zatoce Perskiej. Powodem są obawy o bezpieczeństwo po wojnie z Iranem, która pokazała, że obiekty mające dawać przewagę militarną same mogą stać się celem ataków.
Wycofania z Wielkiej Brytanii i Zatoki
W październiku Amerykanie zabrali z bazy RAF Fairford w hrabstwie Gloucestershire wszystkie 12 bombowców B-1 Lancer. Kilka dni wcześniej brytyjskie służby przeprowadziły aresztowania, a rząd oskarżył Iran o plan ataku na tę bazę. Teheran zaprzecza. Fairford służył amerykańskiej lotni podczas nalotów na Jugosławię w 1999 roku, wojny w Iraku w 2003 roku i na początku wojny USA i Izraela z Iranem, która rozpoczęła się 28 lutego 2026 roku.
Na początku listopada USA wycofały też dwanaście samolotów z kolejnej brytyjskiej bazy, RAF Mildenhall. Już w lipcu media donosiły, że część wyposażenia z mocno ostrzelanych baz w Zatoce trafiła do Jordanii, a rozważane jest przeniesienie jej także do Izraela.
Skala zniszczeń
Z raportu inspektora generalnego Pentagonu z września wynika, że w pierwszych czterech miesiącach wojny irańskie ataki uszkodziły lub zniszczyły setki budynków i konstrukcji w amerykańskich obiektach w Kuwejcie, Bahrajnie, Katarze, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Arabii Saudyjskiej, Iraku, Omanie i Jordanii.
- W bazie Prince Sultan w Arabii Saudyjskiej uszkodzono co najmniej pięć samolotów do tankowania w powietrzu KC-135.
- W Kuwejcie atak na port Szuajba zabił sześciu amerykańskich żołnierzy i zniszczył centrum operacyjne armii.
- W Katarze uderzenie uszkodziło radar wczesnego ostrzegania w bazie Al Udeid.
- W Bahrajnie dron trafił w sprzęt łączności w dowództwie 5. Floty.
Iran uderzał też w kraje, które nie goszczą stałych baz USA, jak Oman. W marcu dron uszkodził hangar w brytyjskiej bazie na Cyprze, a Bułgaria, po groźbach Teheranu, pożegnała amerykańskie tankowce z bazy Bezmer.
Tanie drony zmieniają rachunek ryzyka
Eksperci wskazują, że duże bazy łatwiej dziś namierzyć. Iran postawił na tanie, własnej produkcji drony, które wyrządzają duże szkody i wyczerpują zapasy znacznie droższych pocisków przechwytujących. Urban Coningham z brytyjskiego instytutu RUSI zwraca uwagę, że krąg potencjalnych sprawców się poszerzył: drona można zbudować niemal wszędzie, a wynajęcie zorganizowanych grup przestępczych utrudnia ustalenie zleceniodawcy.
Dla państw-gospodarzy to dylemat. Bazy chronią je, przechwytując rakiety i umożliwiając dostawy uzbrojenia, ale też ściągają odwet w wojnie, na którą nie mieli wpływu. – Parasol bezpieczeństwa USA staje się mieczem obosiecznym – ocenił Simon Mabon z Lancaster University. Waszyngton też ma problem: według Coninghama nie widzi alternatywy dla baz w jakiejś formie, a analityk Mohammad Ali Shabani dostrzega sygnały, że dowództwo CENTCOM coraz mocniej opiera się na Izraelu.
Co to oznacza dla Polski
Artykuł nie dotyczy Polski ani Unii Europejskiej wprost, ale wnioski mogą interesować polskiego czytelnika. W Polsce stacjonują wojska amerykańskie w ramach obecności sojuszniczej, a wiele krajów regionu postrzega ją jako kluczową gwarancję bezpieczeństwa. Przykład Bułgarii i Wielkiej Brytanii pokazuje, że w razie konfliktu poza Europą kraj użyczający infrastruktury może stać się celem gróźb, a nawet prób sabotażu.
Nie znaczy to, że USA planują zmiany w Europie Wschodniej. Z tekstu wynika jedynie, że po doświadczeniach z Iranem Amerykanie i ich sojusznicy na nowo ważą korzyści i ryzyko. Bezpośrednie skutki gospodarcze wojny wciąż trwają: choć prezydent Donald Trump uznał w poniedziałek dalsze działania militarne wobec Iranu za zbędne, amerykańska blokada morska nadal obowiązuje, a ruch statków przez Cieśninę Ormuz nie wrócił do normy.
Źródło: Al Jazeera – „From the UK to the Gulf, are US overseas bases becoming liabilities?”
